KENDİ TOPRAĞINDA ÖZGÜR YAŞAMAK


Gazze'de çocuk olmak, anne olmak, evini kaybetmek ve bütün bunlara rağmen geleceğe tutunmak… Naim Eyyubi ile Filistin'in bitmeyen mücadelesi üzerine.
Gazze’yi bugün çoğumuz yıkılmış binaların, enkaza dönüşmüş sokakların, çadırlarda yaşam mücadelesi veren ailelerin ve hayata tutunmaya çalışan çocukların görüntüleriyle tanıyoruz. Oysa Gazze, bombaların gölgesinden ibaret bir şehir değildi. Sokaklarında çocukların koştuğu, çarşılarında hayatın aktığı, ailelerin hatıralar biriktirdiği, insanların yarınlara dair hayaller kurduğu bir yaşam vardı. Bugün hedef alınan yalnızca bir coğrafya değil; bir halkın geçmişi ve geleceğe dair umutları. Filistin meselesini anlamak, yalnızca yaşananları takip etmekten ibaret değil. O topraklarda doğan, büyüyen, evini, geçmişini ve kimliğini orada taşıyan insanların hikâyelerine kulak vermeyi de gerektiriyor. Bu söyleşide, Filistin’in El-Halil şehrinde doğup büyüyen, bugün Türkiye’de Filistin’in sesini duyurmaya çalışan Filistinli aktivist Naim Eyyubi ile bir araya geldik. Söyleşimizde Gazze’nin savaş öncesindeki yaşamından evini kaybeden Filistinlilerin anılarına, çocukların çalınan çocukluğundan annelerin bitmeyen mücadelesine, uluslararası dayanışma girişimlerinden Türkiye’deki sivil toplum çalışmalarına kadar pek çok başlığı konuştuk. Özellikle Filistin Kara Konvoyu ile çıktığımız 17 günlük yolculuğu, sınırda yaşadığımız hayal kırıklığını ve dayanışmanın eylemlerle sınırlı kalmayıp nasıl kalıcı bir mücadeleye dönüşebileceğini de gündeme taşıdık. Çünkü bir konvoyun yolculuğu sona erebilir, bir yürüyüş dağılabilir, gündemin yönü değişebilir. Ancak Filistin halkının yaşam hakkı, özgürlük mücadelesi ve adalet arayışı gündemden düşmemeli. Naim Eyyubi'nin anlatımıyla Gazze'ye, Filistin halkının hatıralarına ve bugün karşı karşıya kaldığı insani gerçekliğe yakından bakıyoruz.

Önce sizi tanıyalım. Filistinli bir aktivist olarak Filistin’le ve Gazze’yle nasıl bir bağınız var?
Adım Naim Eyyubi. Filistin’in El-Halil şehrinde doğup büyüdüm. Filistin benim için yalnızca doğduğum topraklar değil, aynı zamanda imanımın, kimliğimin ve mukaddesatımın ayrılmaz bir parçasıdır.
Bugün Türkiye’de Filistin’in sesini duyurmaya çalışıyorum. Çünkü Filistin meselesi yalnızca bir toprak veya insani yardım meselesi değildir. İlk kıblemiz Mescid-i Aksa’nın, ümmetimizin izzetinin ve Müslümanların özgürlük mücadelesinin meselesidir.
Bizim için Filistin’e sahip çıkmak, inancımızın bize yüklediği bir sorumluluktur.
Bugün dünyanın enkaz görüntüleriyle tanıdığı Gazze, sizin hafızanızda nasıl bir yerdi? Bize eski Gazze’yi anlatır mısınız?
Dünya bugün Gazze’yi yıkılmış binalarla, bombalanmış sokaklarla ve çadırlarda yaşayan insanlarla tanıyor. Oysa Gazze bundan ibaret değildi.
Gazze’nin sahilleri, çarşıları, üniversiteleri, tarihî camileri, mahalleleri ve kendine özgü bir hayatı vardı. Çocuklar okullarına gidiyor, gençler geleceklerini kurmaya çalışıyor, aileler bütün zorluklara rağmen hayatlarını sürdürüyordu.
Gazze yıllardır abluka altındaydı. İnsanlar özgürce seyahat edemiyor, ekonomik ve sosyal hayat büyük kısıtlamalar altında devam ediyordu. Fakat bütün bunlara rağmen Gazze’de hayat vardı.
Bugün yıkılan yalnızca binalar değil. Bir şehrin hafızası, insanların çocuklukları, ailelerin nesiller boyunca biriktirdiği hatıralar da büyük zarar gördü.
Bir insanın doğduğu, büyüdüğü, hatıralar biriktirdiği evini kaybetmesi nasıl bir duygu? Filistinliler için ev ne ifade ediyor?
Filistinli için ev, dört duvardan çok daha fazlasıdır.
Ev, dedesinin yaşadığı yerdir. Babasının çocukluğudur. Annesinin hatıralarıdır. Ailenin geçmişi ve gelecek nesillere bırakmak istediği mirastır.
Filistin halkı 1948’den beri evinden ve toprağından koparılmanın ne demek olduğunu çok iyi biliyor. Birçok aile, bugün hâlâ dedelerinin köylerinin anahtarlarını saklıyor.
Bir Filistinlinin evini yıktığınızda yalnızca barınacağı yeri elinden almış olmuyorsunuz. Onun geçmişiyle ve geleceğiyle kurduğu bağı da hedef alıyorsunuz.
Ama Filistinliler için çok önemli bir gerçek var: Bir ev yıkılabilir, fakat insanın o toprağa ait olma duygusunu yıkmak çok daha zordur.

Gazze’de yaşanan soykırımın, dünya kamuoyuna yeterince ulaşmayan en ağır insani boyutu sizce nedir?
Bence en ağır boyutlardan biri, insanların yaşadıkları acıyı bile yaşamaya fırsat bulamamasıdır.
Bir baba çocuğunu kaybediyor ama yasını tutamadan diğer çocuklarına yiyecek aramak zorunda kalıyor. Bir anne ailesini kaybediyor ama başını sokabileceği güvenli bir yer bulmak için mücadele etmeye devam ediyor.
Dünya çoğu zaman hayatını kaybedenlerin sayılarını görüyor. Oysa her sayının arkasında bir insan, bir aile, bir hikâye var.
Bir de savaşın görünmeyen yaraları var. Yetim kalan çocuklar, yakınlarını kaybeden aileler, engelli hâle gelen insanlar ve ağır psikolojik travmalarla yaşamaya çalışan bir toplum.
Bu acıların etkisi, bombardıman sona erse bile nesiller boyunca devam edebilir.
Gazze’de çocuk olmak bugün ne demek? Savaşın çaldığı çocuklukları nasıl tarif edersiniz?
Normalde bir çocuğun dünyasında oyuncaklar, arkadaşlar, okul ve hayaller olmalıdır.
Gazze’de ise birçok çocuk için hayat, hayatta kalma mücadelesine dönüştü.
Bir çocuk, oyun oynaması gereken yaşta bombardıman seslerini tanıyor. Okula gitmesi gereken yaşta su ve yiyecek arıyor. Geleceğini hayal etmesi gereken yaşta ailesinden birini kaybetme korkusuyla yaşıyor.
Bence en acı olan şeylerden biri de çocukların çok erken büyümek zorunda kalması.
Gazze’deki çocukların yalnızca güvenliğe ve gıdaya ihtiyacı yok. Yeniden çocuk olabilmeye, oyun oynamaya, eğitim almaya ve geleceğe güvenle bakabilmeye ihtiyaçları var.

Çocuklarını korumaya çalışan Filistinli annelerin mücadelesini ve yaşadıkları çaresizliği bize anlatır mısınız?
Bir annenin en temel içgüdüsü çocuğunu korumaktır. Fakat Gazze’de birçok anne, çocuğunu koruyabileceği güvenli bir yer bulamıyor.
Bir anne düşünün. Çocuğu aç ama ona verecek yiyeceği yok. Çocuğu hasta ama götürebileceği bir hastane bulamıyor. Gece soğuk ama onu ısıtacak imkânı yok.
Bütün bunlara rağmen çocuğunun karşısında güçlü durmaya çalışıyor.
Filistinli annelerin mücadelesini anlatırken yalnızca acılarından söz etmek de yeterli değil. Onların gösterdiği İslam’a olan bağlılıklarından kaynaklanan olağanüstü fedakârlığı, dayanışmayı ve direnci de görmek gerekiyor.
Ancak annelerin güçlü olması, dünyanın onları yalnız bırakabileceği anlamına gelmiyor.
Yakın zamanda Filistin Kara Konvoyu’na katıldım. 17 gün boyunca yollardaydık. Irak sınırında günlerce bekledikten sonra geri gönderildik. Filistin’e ulaşamadan dönmek hepimiz için büyük bir hayal kırıklığıydı. Sizce bu tür uluslararası dayanışma eylemleri Filistin mücadelesine nasıl bir katkı sunuyor? Sürekli eylem ve görünürlük çabası, sahadaki gerçek ve sürdürülebilir dayanışmanın önüne geçme riski taşıyor mu?
Öncelikle 17 gün boyunca Filistin için yollarda olmanız çok kıymetli. Filistin’e ulaşamamış olmanız, yaptığınız yolculuğun tamamen sonuçsuz kaldığı anlamına gelmiyor.
Çünkü bu tür girişimlerin iki önemli yönü var. Birincisi, Filistin halkına yalnız olmadığını hissettirmek. İkincisi ise uluslararası kamuoyunun dikkatini Filistin’e çekmek ve hükümetler üzerinde baskı oluşturmak.
Fakat burada önemli bir noktaya dikkat etmemiz gerekiyor.
Filistin meselesi yalnızca mitinglerle, konvoylarla veya sosyal medya paylaşımlarıyla çözülebilecek bir mesele değil. Bunlar mücadelenin önemli araçlarıdır ama tek başına yeterli değildir.
Bizim uzun vadeli, kurumsal ve sürdürülebilir bir dayanışmaya ihtiyacımız var.
Başta siyasi baskı olmak üzere insani yardımın sürekliliği, hukuki girişimler, ekonomik destek, eğitim çalışmaları ve Filistin meselesinin yeni nesillere doğru anlatılması gerekiyor.
Benim için asıl mesele şu: Bir eylem sona erdiğinde Filistin için yaptığımız çalışmalar da sona eriyor mu, yoksa o eylem daha büyük ve kalıcı bir mücadelenin başlangıcı mı oluyor?
Son günlerde yağışlarla birlikte çadır kentleri sel bastı. Bugün Gazze’de barınmaya çalışan ailelerin koşulları nasıl?
Gazze’de evlerini kaybeden çok sayıda aile, son derece yetersiz barınma koşullarında yaşamaya çalışıyor.
Çadır dediğimiz şey, bir ailenin uzun süre yaşayabileceği güvenli bir konut değil. Özellikle kış şartlarında yağmur, rüzgâr, soğuk ve altyapı eksikliği bu koşulları çok daha ağır hâle getiriyor.
Birçok aile için temiz suya, tuvalete, ısınmaya ve temel sağlık hizmetlerine erişim ciddi bir sorun.
Yağmur yağdığında çadırın içine su girmesi, yatakların ve kıyafetlerin ıslanması, çocukların soğuğa maruz kalması gibi sorunlar yaşanıyor.
Bu insanların ihtiyacı yalnızca yeni bir çadır değil. Güvenli, sağlıklı ve insan onuruna yakışır barınma koşulları.

Bombalardan kurtulan insanların bu kez yağmur, soğuk ve sel nedeniyle hayatlarını kaybetmesi bize ne anlatıyor?
Bu bize, savaşın etkilerinin yalnızca silahlarla sınırlı olmadığını gösteriyor.
Bir insan bombardımandan kurtulabilir. Fakat evi yıkılmışsa, hastaneler çalışmıyorsa, temiz suya ulaşamıyorsa ve soğuktan korunamıyorsa hayatı hâlâ tehlikededir.
Normal şartlarda yağmur, insanlara bereketi ve hayatı hatırlatır. Gazze’de ise ağır yıkım ve barınma krizi nedeniyle yeni bir tehlikeye dönüşebiliyor.
Bu durum bize insani krizin ne kadar derin olduğunu anlatıyor.
İnsanları hayatta tutmak için yalnızca saldırıların durması yeterli değil. Yaşamın sürdürülebilmesi için gerekli bütün koşulların yeniden sağlanması gerekiyor.
Gazze’de bugün en acil insani ihtiyaçlar neler? Yardımların ihtiyaç sahiplerine ulaşmasının önündeki engeller nelerdir?
En acil ihtiyaçların başında güvenli barınma, temiz içme suyu, gıda, ilaç, tıbbi malzeme ve sağlık hizmetleri geliyor.
Bunların yanında özellikle çocuklar için beslenme desteği, eğitim ve psikolojik destek de çok önemli.
Fakat burada yalnızca yardım malzemesinin miktarına odaklanmamak gerekiyor. Yardımların düzenli, güvenli ve ihtiyaçlara uygun biçimde ulaştırılması da büyük önem taşıyor.
Geçiş noktalarındaki kısıtlamalar, güvenlik sorunları, hasar görmüş yollar, yakıt sıkıntısı ve dağıtım altyapısındaki yıkım insani yardım çalışmalarını zorlaştırıyor.
Gazze’deki insanların sürekli yardıma bağımlı kalmadığı, kendi hayatlarını yeniden kurabildiği koşulların oluşturulması da gerekiyor.

Dünyanın gözü önünde yaşanan bu yıkım karşısında uluslararası toplumun tutumunu nasıl değerlendiriyorsunuz?
Bence Gazze’de yaşananlar, uluslararası sistemin ne kadar ciddi bir sınavdan geçtiği ve o sınavdan kaldığını gösterdi.
Dünyada insan haklarından, uluslararası hukuktan ve sivillerin korunmasından çok söz ediliyor. Fakat bu ilkelerin uygulanması söz konusu olduğunda büyük çelişkiler ortaya çıkıyor.
Uluslararası toplumun daha doğrusu Batı’daki halkların bazı kesimleri güçlü bir dayanışma gösterdi. Dünyanın farklı ülkelerinde milyonlarca insan Filistin için sokaklara çıktı, üniversitelerde protestolar düzenlendi ve çeşitli hukuki girişimler başlatıldı.
Ancak devletlerin ve uluslararası kurumların attığı adımların, yaşanan insani felaketin büyüklüğü karşısında yetersiz kaldığını, hatta bazen ‘İsrail’e daha yakın bir tavır sergilediğini düşünüyorum.
Burada temel mesele, uluslararası hukukun herkese eşit biçimde uygulanıp uygulanmadığıdır.

Bütün bu acılara rağmen Filistin halkının toprağına ve kimliğine bağlılığını ayakta tutan nedir?
Bunun temelinde her şeyden önce iman var. Filistin halkını ayakta tutan en büyük güç, Allah’a olan inancı, sabrı ve tevekkülüdür.
Bizim için Filistin yalnızca bir vatan meselesi değil, aynı zamanda bir iman ve mukaddesat meselesidir. Çünkü orası Müslümanların ilk kıblesi Mescid-i Aksa’nın bulunduğu, Kur’an’da mübarek kılınmış topraklardır.
Filistin halkı bütün acılara rağmen Allah’ın rahmetinden ümit kesmiyor. Rabbimizin “Şüphesiz Allah sabredenlerle beraberdir.” (Bakara, 2:153) buyruğuna inanıyor.
Ve unutmamalıyız ki Mescid-i Aksa yalnızca Filistinlilerin değil, bütün İslam ümmetinin ortak emanetidir.
Türkiye’deki Filistin dayanışmasını nasıl değerlendiriyorsunuz? Buradan yükselen ses Filistin halkına ulaşıyor mu?
Türkiye’de Filistin meselesine yönelik güçlü bir toplumsal duyarlılık olduğunu düşünüyorum.
Farklı şehirlerde düzenlenen yürüyüşler, yardım kampanyaları, konferanslar ve sivil toplum çalışmaları bunun önemli göstergeleri.
Filistin halkı açısından dünyanın başka bir yerinde insanların kendileri için ses çıkarması manevi olarak çok kıymetli.
Ancak Türkiye’deki dayanışmanın daha sistemli ve sürdürülebilir hâle gelmesi gerektiğine de inanıyorum.
Özellikle gençlerin Filistin tarihini öğrenmesi, meselenin hukuki ve siyasi boyutlarını anlaması, doğru bilgiye ulaşması ve uzun vadeli çalışmaların parçası olması önemli.
Filistin için ses çıkarmak kıymetlidir. Bu sesi somut sonuçlara dönüştürmek ise hepimizin sorumluluğudur.

Gazze’nin yeniden inşası denildiğinde sizce öncelik nereden başlamalı? Yıkılan şehirlerden mi, yaralanan insan hayatlarından mı?
Bence bu ikisini birbirinden ayırmak mümkün değil.
Çünkü bir şehri yeniden inşa etmek, yalnızca binalar yapmak anlamına gelmiyor.
Bir hastaneyi yeniden açtığınızda insan hayatını yeniden inşa ediyorsunuz. Bir okulu yeniden açtığınızda çocukların geleceğini yeniden inşa ediyorsunuz. Bir ailenin evine dönmesini sağladığınızda o ailenin güven duygusunu yeniden inşa ediyorsunuz.
İlk aşamada insanların güvenliğinin sağlanması, temel sağlık ve barınma ihtiyaçlarının karşılanması gerekiyor.
Ardından eğitim, ekonomik hayat, altyapı ve sosyal yaşamın yeniden kurulması önem taşıyor.
Fakat Gazze’nin geleceği konuşulurken Filistin halkının iradesi ve kendi topraklarında yaşama hakkı da esas alınmalı.

Son olarak, bugün Gazze’deki insanların sesini duyurmak için dünyaya tek bir cümle söyleme imkânınız olsa ne söylerdiniz?
“Biz dünyadan ayrıcalık istemiyoruz; çocuklarımızın korkmadan büyüdüğü, ailelerimizin evlerinde güvenle yaşadığı, özgür ve onurlu bir hayat istiyoruz.”
RÖPORTAJ
AYNUR KARABULUT KASIM 2026



Yorumlar